0:49
Bizim Evde de Vardı
90’larda 10 Kasım: Dokuzu beş geçe bütün Türkiye dururdu
Video, Oynat’a basınca YouTube’dan yüklenir.
- Yayın: 10 Kasım 2026
- Süre: 9 dk 51 sn
90’larda 10 Kasım sabahları her şey biraz daha sessiz olurdu. Annem beyaz yakaları bir gece önceden kolalardı, babam ayakkabıları sıraya dizip parlatırdı, babaannem radyonun düğmesini çevirip “Yarın erken açacağım” derdi. Ablam törende okuyacağı şiiri antredeki aynanın karşısında ezberlerdi; hep aynı yerde takılırdı.
Ertesi sabah okul bahçesinde bayrak yarıya kadar inikti. Saat dokuzu beş geçe siren başladı ve bütün mahalle olduğu yerde durdu: köşedeki dolmuşun şoförü, simitçi, bakkal amca, pazarcı, evde annem, mutfakta babaannem, yazıhanede babam. Ben o sabah tek bir şey sormak istiyordum: Neden herkes duruyor?
Yıllar sonra aynı soruyu bu sabah kızım sordu.
Atatürk’ü saygı ve özlemle anıyoruz.
Senin okulunda 10 Kasım’da şiiri kim okurdu? Yorumlara yaz.
Bu bölümde
- Bu sabah, 09.05
- 9 Kasım akşamı
- 10 Kasım sabahı
- Okul yolu
- Okul bahçesi
- Saat dokuzu beş geçe
- Ablamın şiiri
- Akşam sofrası
- Yıllar sonra
- Saygıyla
Hikâyenin metnini oku
Doksanlarda On Kasım sabahı…
…ben bir sorunun cevabını bekliyordum.
Bu sabah dokuzu beş geçe, aynı soruyu kızım sordu.
Sen de durdun mu? O dakikada aklına kim geldi?
Benim aklıma hep aynı ev gelir.
Ütü buharı, kola kokusu, cızırtılı bir radyo… ve bir Dokuz Kasım akşamı.
O akşam evin her köşesinde biri yarına hazırlanıyordu.
Karşı apartmanın pencerelerinde de ışıklar yanıyordu.
Her evde bir ütü, bir ayakkabı, bir ezber vardı.
Annem ütü masasını mutfağın ortasına kurmuştu.
Beyaz yakaları önce kolalar, sonra tek tek ütülerdi.
Buhar yükseldikçe bütün ev kola kokardı.
Ablamın yakası, benim yakam… bir de saçımıza takacağımız beyaz kurdeleler.
Yarın bu yakalar kar gibi olacak.
Ablam antredeki aynanın karşısında, elinde bir kâğıtla ezber yapıyordu.
Yarın törende şiir okuyacaktı; bütün okulun önünde, ilk kez.
Kasım sabahı, saat dokuzu beş geçe…
Bir ülke durur… tek bir… tek bir…
Yürek gibi, kızım.
Ablam hep aynı yerde takılıyordu. Kâğıdı katlayıp baştan başladı.
Mutfakta babaannem radyonun düğmesiyle uğraşıyordu.
Cızırtının arasından bir istasyon bulup kaybediyordu.
Tamam… yarın erken açacağım.
O radyo babaannemindi; düğmesine ondan başkası dokunmazdı.
Kapının önünde babam bütün ayakkabıları sıraya dizmişti.
Önce boya, sonra fırça, en son yün bir bez… ayakkabılar ayna gibi parlardı.
Yarın kimse ayağımıza bakmaz ama… biz yine de parlatırız.
Ben herkesin arasında dolaşıp bir şey anlamaya çalışıyordum.
Ezberden sıkılınca ablam bana nasıl duracağımı öğretti.
Kollar yanda, çene yukarıda, gözler ileride.
Aynanın önünde iki kardeş, ciddi ciddi, öyle durduk.
Ama neden durduğumuzu hâlâ bilmiyordum.
Yatmadan önce babaannemin yanına gidip sordum: Yarın neden herkes duruyor?
Yarın göreceksin.
Başka bir şey demedi. Radyonun ışığını söndürdü, beni yatağa yolladı.
O gece yakalar sandalyelerde, ayakkabılar kapının önünde sabahı bekledi.
Sabah radyo bizden önce uyanmıştı.
Her sabahki türküler yoktu; ağır, yavaş bir müzik çalıyordu.
Kahvaltıda kimse yüksek sesle konuşmadı; çay kaşıkları bile yavaş döndü.
Annem yakalarımızı iliştirdi, kurdelelerimizi bağladı.
Ablam kâğıdı katlayıp önlüğünün cebine soktu; cebini iki kez yokladı.
Babam işe, biz okula çıktık. Babaannem radyonun yanında kaldı.
Annem bizi uğurlayıp ütü masasını yeniden açtı; sepette daha çok çamaşır vardı.
Dışarısı soğuktu; nefesimiz önümüzde küçük bulutlar oluyordu.
Sokak her zamankinden sessizdi.
Bakkal amcanın camında siyah bir kurdele vardı.
Ekmekleri dizerken bize başıyla selam verdi; o gün şakalaşmadı.
Köşedeki dolmuş yolcu bekliyordu; şoförü o sabah hiç korna çalmadı.
Pazarcı teraziyi tezgâha yeni kurmuştu; her zamanki gibi bağırmıyordu.
Simitçi de sesini kısmıştı; simitleri tablaya sessizce diziyordu.
Herkesin neden sesini kıstığını sormadım. Dün akşamki sorum hâlâ cevapsızdı.
Bahçe beyaz yakalarla dolmuştu.
Okulun direğindeki bayrak yarıya kadar inikti.
Bugün bayraklar yarıda durur.
Öğretmenimizin yakası da bizimkiler gibi bembeyazdı.
Sıra sıra dizilmiştik; ayakkabılarımız babamın fırçasıyla parlıyordu.
Ablam en önde duruyordu; kâğıdına bakıp dudaklarını kıpırdatıyordu.
Yine aynı yerde takılıyordu, biliyordum.
Öğretmenimiz bileğindeki saate baktı.
Arkadan biri fısıldadı; öğretmenimiz yalnızca başını salladı, fısıltı söndü.
Bahçede kimse kıpırdamıyordu; duvardaki serçeler bile susmuştu.
Ellerim üşüyordu. Cebime sokacaktım… ablamın sözü geldi aklıma: kollar yanda.
Saat dokuzu dört geçiyordu… sonra ibre bir çizgi daha ilerledi.
Ve siren başladı.
Bahçedeki bütün çocuklar, tek bir çocuk gibi saygı duruşuna geçti.
Pencerelerin ardında küçük sınıflar da sıralarının yanında duruyordu.
Köşedeki dolmuş durdu; şoför indi, kapısının yanında dimdik durdu.
Simitçi tablasının yanında kıpırdamadan bekledi.
Bakkal amca tezgâhın arkasında doğruldu.
Pazarcı teraziyi bıraktı; müşterisi de olduğu yerde kaldı.
Evde annem ütüyü dikine koydu, ütü masasının yanında durdu.
Mutfakta babaannem, kendi radyosunun yanında dimdik duruyordu.
Babam yazıhanede masasından kalktı; daktilolar sustu.
Bütün Türkiye aynı anda dururdu.
Ben bunların hiçbirini o an görmedim; akşam herkes kendi dakikasını anlatacaktı.
Ben yalnızca ablamın omuzlarını gördüm… ve önümdeki direği.
Siren uzun sürdü; o kadar uzun ki, kendi kalbimi duydum.
Siren susunca öğretmenimiz ablamı öne çağırdı.
Ablam öne çıktı, kâğıdı iki eliyle göğsünde tuttu.
Kasım sabahı, saat dokuzu beş geçe…
Dün akşam takıldığı yere geldi.
Bir ülke durur… tek bir yürek gibi.
Sesi titredi ama bitirdi.
Kimse alkışlamadı; o gün alkış olmazdı. Rüzgâr bayrağı yavaşça kıpırdattı.
Öğretmenimiz ablamın omzuna dokundu; ablam sırasına döndü.
Sonra sıra sıra, konuşmadan sınıflarımıza çıktık.
Ablam merdivende bana dönüp gülümsedi; o gülümsemeyi hiç unutmadım.
Akşam sofrada herkes kendi dakikasını anlattı.
Sofrada her akşamki gürültü yoktu; ama sofra yine sıcaktı.
Bizim yazıhanede en yaşlı memur, hepimizden önce ayağa kalktı.
Ütü elimde soğumuş, fark etmedim bile.
Ablam şiirini bu kez sofrada, hiç takılmadan söyledi.
Bir ülke durur, tek bir yürek gibi.
Babaannem çayını karıştırırken bana döndü.
Gördün mü bugün?
Başımı salladım. Görmüştüm… ama hâlâ tam anlamamıştım.
Ben senin yaşındayken, annemin yanında dururdum.
O dakika gelince annem elimi sıkıca tutardı.
Elleri hep soğuk olurdu; o dakika sıcacıktı.
Bir gün ben de sordum; tıpkı senin gibi.
Annem elimi sıktı: Hep birlikte durursak, unutulmaz, dedi.
Başka bir şey söylemedi; kaşığı bardağın içinde yavaşça döndürdü.
O gece yatağımda o cümleyi kendi kendime tekrarladım.
Yıllar geçti. Ben büyüdüm, büyük bir şehre taşındım; bir kızım oldu.
Bu sabah kızımı okula götürüyordum; cadde her sabahki gibi kalabalıktı.
Arabalar, kornalar, elinde kahvesiyle koşan insanlar…
Telefonlar ellerde, kulaklıklar kulaklardaydı.
Saat dokuzu beş geçti; siren yine başladı.
Otobüs durdu, kurye motorunun yanında durdu, kaldırımdaki herkes durdu.
Kızım elimi çekti… ve sordu: Anne, neden herkes duruyor?
Otuz yıl önce aynı soruyu ben sormuştum.
Hep birlikte durursak, unutulmaz.
Babaannem de şimdi kendi mutfağında, o eski radyonun yanında duruyordur.
Kızım başka bir şey sormadı. Elimi sıktı… ve yanımda durdu.
Kollarını yanına indirdi, çenesini kaldırdı; ablamın bana öğrettiği gibi.
Her şey değişti; sokaklar, arabalar, saatler.
Ama saat dokuzu beş geçe… hâlâ hep birlikte duruyoruz.
Saygı ve özlemle anıyoruz.
Hikâyeler kurgudur. Çizimler ve müzik kanala özeldir. Yorumunu YouTube'da bekliyoruz: senin evde nasıldı?
Sıradaki bölümler
Bizim Evde de Vardı
Bu seriden
0:49
Bizim Evde de Vardı
0:41
Bizim Evde de Vardı
Burnum akınca evde ıhlamur kaynardı: Annemin eli alnımda
0:44
Bizim Evde de Vardı
Yoğurt tenceresi de bizimle birlikte yorgana sarılırdı
0:46
Bizim Evde de Vardı
Kışın balkondan gelen kaskatı pantolon kendi kendine dururdu
0:47
Bizim Evde de Vardı
Bak bak, şimdi basacak!
0:50
Bizim Evde de Vardı
Kıpırdama bakayım, boyun yine uzamış!
Kumandayı başka tuşa bas


